1. Khách thể của tội phạm: Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là hành vi của người mà khi biết được người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm có thể bị chết, mặc dù có điều kiện cứu giúp nhưng đã bỏ mặc tình trạng đó làm cho nạn nhân bị chết. Tội phạm gián tiếp xâm phạm đến quyền sống của con người. Đồng thời tội phạm xâm phạm trách nhiệm công dân, trách nhiệm nghề nghiệp trước tính mạng của người khác.

 

2. Mặt khách quan của tội phạm: Mặt khách quan của tội phạm thể hiện ở hành vi không cứu giúp người khác. Tội phạm được thực hiện bằng không hành động. Không cứu giúp là trường hợp người phạm tội thấy người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện cứu giúp nhưng đã bỏ mặc, lờ đi nên nạn nhân bị chết.

 

Ví dụ, người biết bơi, người lái đò khi thấy người sắp chết đuối kêu cứu nhưng bỏ mặc. Người lái xe ô tô, xe máy khi thấy một người bị thương nặng ở bên đường nhưng không đưa họ đi cấp cứu,… Tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là người đang gặp rủi ro hoặc tai nạn, đang bị đe dọa trực tiếp đến sự sống, nếu không kịp thời cứu chữa thì sẽ bị chết. Tình trạng nguy hiểm đến tính mạng có thể do khách quan đưa lại, do chính nạn nhân gây ra hoặc do người phạm tội vô ý gây ra. Hậu quả chết người là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm, đồng thời xem xét điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi không cứu giúp và hậu quả chết người.

 

3. Chủ thể của tội phạm: bất cứ người nào từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, chủ thể phải là người mà theo pháp luật hay nghề nghiệp có nghĩa vụ phải cứu giúp người khác đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

 

4. Mặt chủ quan cua tội phạm: tội phạm được thực hiện do lỗi cố ý. 5. Hình phạt: Điều 102 của Bộ luật hình sự quy định hai khung hình phạt.

 

- Khung 1: quy định hình phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

 

- Khung 2: quy định hình phạt tù từ một năm đến năm năm áp dụng đối với các trường hợp:

 

+ Người không cứu giúp là người đã vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm. Vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm đến tính mạng người khác là do sơ xuất, cẩu thả mà không thấy trước khả năng gây ra tình trạng nguy hiểm đó mặc dù phải thất trước và có thể thấy trước được hoặc thực hiện hành vi gây ra tình trạng nguy hiểm cho người khác, nhưng cho rằng tình trạng đó không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được. Người không cứu giúp là người mà theo pháp luật hay nghề nghiệp có nghĩa vụ phải cứu giúp như: bác sĩ, cảnh sát phòng cháy chữa cháy, người lái đò… Đây là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

 

- Hình phạt bổ sung: người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm. Đó là các chức vụ, nghề nghiệp, công việc liên quan trực tiếp đến trường hợp phạm tội như: lái xe, quản lý bến đò, nghề lái đò, bác sĩ, cảnh sát giao thông…

 

- Người có hành vi không cứu giúp người khác đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng phải nhận thức được tình trạng nguy hiểm của nạn nhân thì mới phạm tội này.

 

- Nếu người đó nhận thức nạn nhân chưa phải trong tình trang nguy hiểm đến tính mạng hoặc hoàn cảnh khách quan thể hiện điều đó, nhưng hậu quả nạn nhân vẫn chết thì không phạm tội.